Als je kind niet wil of kan poepen, gaat het vaak om obstipatie en dan is laxeren een must. Toch zien veel ouders hier – begrijpelijk – tegenop. Dat komt door bestaande fabels en onvoldoende uitleg bij de start van het laxeren. Ook ontbreekt meestal een laxeerplan met duidelijkheid over start, onderhoud, afbouwen en stoppen. Daardoor besluiten ouders soms om helemaal niet te geven of snel te minderen of te stoppen. En zo belanden ouders en kind in een vicieuze poepcirkel.

Laxeren
Natuurlijk wil je als ouder je kind liever geen medicijn geven. Maar als het moet, dan moet het, laxeren dus. Bij obstipatie – verstopping – is laxeren nodig, om je kind een superpoeper te laten worden en te blijven. Er zijn verschillende laxeermiddelen. Het voorkeur laxeermiddel – volgens de Richtlijn Obstipatie bij Kinderen 0-18 jaar – is macrogol en werkt uitsluitend op de ontlasting. Macrogol op recept en na 6 maanden gebruik, wordt pas dan vergoed door zorgverzekeraars.

Wat doet macrogol?
De poep neemt toe in volume, wordt zachter en zo wordt aandrang weer beter gevoeld. En zo kan je kind weer beter (uit)poepen. Moet wel een tijd worden gebruikt om herstel van de darmfunctie te laten optreden. Geef voldoende vocht erbij, anders verandert dit spul de poep in cement…ben je nog verder van huis. Je kunt het in yoghurt, vla, appelmoes, soep doen, zolang je kind ook voldoende vocht neemt.

Natuurlijk laxeermiddel
Sommige ouders willen hun kind geen chemisch werkend medicijn geven en gaan op zoek naar een natuurlijk laxeermiddel. Die zijn er ook. Zelfs met dezelfde werking als macrogol (dus vergroten van de volume en zachter maken zonder prikkelend op de darmen te werken). Nadeel kan zijn dat er geen vergoeding voor is en dat wanneer je kind voor langere tijd ondersteuning nodig heeft, dit vrij kostbaar kan zijn.

Fabel 1
Laxeermiddelen zouden verslavend zijn en gewenning geven en zorgen voor luie darmen. Eehh…nope, onbehandelde obstipatie zorgt juist voor stilstand in de darmen. Er zijn laxeermiddelen, zoals klysma’s of zetpillen, die prikkelend werken op de darmen, die liever niet langdurig gebruiken. Het kan soms nodig zijn, deze zo nu en dan aanvullend bij de macrogol te gebruiken. Zeker als de obstipatie al lang heeft geduurd en aandrang niet goed of niet meer gevoeld wordt.

Fabel 2
Een andere hardnekkige fabel is (zelfs bij sommige huisartsen) dat bij bestaande verstopping, pruimen, vezelrijke voeding, olijfolie en ga zo maar door zouden helpen. Uiteraard dragen bepaalde vezelrijke voedingsmiddelen bij tot een gezonde stoelgang, maar dit helpt onvoldoende als er eenmaal een probleem zoals verstopping is die al langer duurt. Dan is er meer voor nodig; een laxeermiddel.

Dosering
De doseringen van diverse laxeermiddelen kun je vinden in de Richtlijn Obstipatie. Deze richtlijn is een indicatie. Helaas staat er op sommige bijsluiters van middelen met macrogol, dat doseringen volgens leeftijd gaan. Dat is niet waar, deze gaan volgens lichaamsgewicht!

Hoe start je met laxeren?
Bij flinke verstopping start je met een hoge dosering voor een paar dagen. Dit doe je om de darmen goed leeg te krijgen. Zo kan je kind letterlijk met ‘schone lei’ beginnen. Het kan zijn dat het lijkt dat je kind teveel laxeermiddel krijgt en er vooral eerst dunne poep komt. Blijf toch doorgaan, ook al lijkt dit op diarree; dit is meestal een teken dat de grote hoop gaat loskomen.

En dan?
Darmen schoon? Dan overgaan op de onderhoudsdosering. De onderhoudsdosering moet je zeker een paar maanden blijven geven. Net zolang totdat de poeproutine er is. Het is belangrijk dat je kind dagelijks een zachte drol produceert, dus de precieze afstelling van de laxeermiddelen moeten ouders zelf uitvinden. Dat komt omdat elk kind en elk spijsverteringsstelsel uniek is en reageert. Kwestie van uitproberen dus, soms wat meer, soms wat minder…

Hoe vaak en wanneer moet je een laxeermiddel geven?
Het beste is om macrogol (bestaan diverse merken) dagelijks op hetzelfde tijdstip te geven. Ik ben een voorstander om dit één keer per dag te doen. Zo creëer je het gemakkelijkst een vast dagelijks poepmoment. De tijd van werking kan verschillend zijn. Sommige kinderen kunnen na 6 uur poepen, anderen hebben tussen de 12-24 uur nodig. Sommige ouders geven in de ochtend, zodat het kind na school/opvang kan poepen. Andere ouders geven liever in de namiddag/avond, zodat het kind in de ochtend voor school/opvang kan gaan. Ook dit verschilt per kind.

Als je niet behandelt…
Niet-behandelde obstipatie geeft fysieke klachten. Dat heeft vooral te maken met het verwijden van het laatste deel van de dikke darm door ophoping. Poepaandrang wordt minder gevoeld, dus poepen is lastiger en hierdoor verergert de obstipatie. Dan kan de ontlasting zo hard en groot worden dat poepen pijn gaat doen en aambeien en anusscheurtjes ontstaan. Maar ook buikpijn, vieze broeken, plasongelukjes, bedplassen en chronische verstopping kunnen optreden.

Overige gevolgen
Door poepproblemen, obstipatie, vieze broeken, ongelukjes, plasproblemen wordt een kind onzeker. Het verliest het vertrouwen in het lichaam en in zichzelf. Het kind kan last krijgen van faalangst, kan worden uitgelachen, geïsoleerd en gepest. Dat verergert het ophoudgedrag. De gedachte hierachter is dat het beter is om op te houden, zodat er geen ongelukjes gebeuren en het kind dus geen mikpunt van ellende kan worden. Het is belangrijk dat het kind juist gaat denken dat op tijd luisteren naar de buik en naar de wc, letterlijke en figuurlijke opluchting zal opleveren.

Afbouwen en stoppen
Wanneer je kind een paar maanden dagelijks goed poept en geen klachten meer heeft, kun je langzaam gaan afbouwen. Stapje voor stapje, zodat als je merkt dat er weer problemen ontstaan, je terug kunt gaan naar de dosering waarbij het goed ging. Neem voor de afbouw de tijd. Ga niet afbouwen tijdens spannende tijden, zoals verjaardagen, feestdagen of schoolkamp. Doe dit als jullie en je kind in een rustige relaxte periode zitten.

Laxeertip #1
Let op dat je kind vezelrijk en gevarieerd eet en goed en rustig kauwt. Hou ook in de gaten of je kind voldoende drinkt (minimaal 1 liter per dag en zuigeling 150 ml/kg) en genoeg beweegt.

Laxeertip #2
Ga op zoek naar de oorzaken van de obstipatie; meestal is ophoudgedrag de boosdoener. Alleen laxeren is in de meeste gevallen symptoombestrijding wanneer je niet de onderliggende oorzaken aanpakt.

Oplossing
Om de ‘shit’ op te lossen, is het belangrijk om zowel te laxeren en de oorzaken van het poepprobleem te ontdekken. Ophoudgedrag is de grootste boosdoener. De online oudertraining legt uit welke oorzaken ophoudgedrag heeft en hoe je hiermee kunt omgaan. Een tweesporenbeleid is het enige beleid bij obstipatie (en de gevolgen) dat werkt op de lange termijn; voldoende en lang genoeg laxeren met voldoende vochtintake en de onderliggende/bijkomende oorzaken de aandacht geven door wat kleine aanpassingen in het dagelijkse leven toe te passen.