Heb jij een kind in huis dat alles perfect wil doen of dat wil zijn? Ouders geven vaak aan, dat hun kind dit zelf graag wil. Dat klopt ook meestal wel, kan ik zelf beamen; ik ben ook zo’n perfectionist (met een poepprobleem als kind). Maar waar het om gaat, is dat onder dat perfectionisme een (vaak verborgen) behoefte, verlangen zit. Naar waardering, naar voelen dat je goed genoeg bent of doet, dat je voldoet aan verwachtingen. En daaronder zit angst; faalangst, bang om verkeerd te doen en te zijn en teleur te stellen en het allerergste…afgewezen worden. 

Faalangst en perfect zijn, huh?
Kinderen met een poepprobleem hebben faalangst. Logisch, want ze falen toch? Maar ze willen het juist goed, perfect doen en zijn. Geen poep in de broek, gewoon elke dag poepen zonder angst, zorgen en gezeur. Als je kind z’n stinkende best doet, maar het mislukt steeds, je kind faalt, dan gaat het twijfelen aan eigen kunnen. Je kind wordt bang om weer te proberen, want het lukt toch niet. Je kind voelt dat ’t zichzelf, jou en anderen teleurstelt en bedenkt dan, dat het maar beter is om helemaal niet meer te gaan proberen. Geen pogingen, geen teleurstellingen, geen negatieve reacties kan de gedachte van je kind zijn.

Jouw kind een perfectionist!
Faalangst komt veel voor bij perfectionisten. Heb jij een perfectionist thuis dan is die eigenlijk diep van binnen een bange schijterd, echt! Ook al lijkt het alsof je kind de poepbroeken niets doen. Of dat je kind onverschillig of als een grappenmaker reageert. Een masker en muurtje (onbewust) zet je kind op, om te verhullen dat het juist enorm verlangt naar waardering door het goed, nee perfect te doen. Begrijpelijk dat je kind – ook al merk je dit niet altijd – op zijn tenen loopt en de spierspanning flink hoog kan zijn. Mwah, dat wil je juist niet hebben bij een kind met poepproblemen, loopt het nog meer vast; in het koppie en in de buik. Met als gevolg verdere ophoping en ongewild verlies van poep. Een eindeloze vicieuze cirkel.

Benieuwd hoe jouw kind aan deze combi komt?
Sommige kinderen zijn gevoeliger voor het krijgen van faalangst; een erfelijk component. Bekend is dat als één van de ouders last heeft van faalangst, het kind 50% kans heeft om hier ook last te krijgen. Dat geldt ook voor perfectionisme… de appel valt meestal niet ver van de boom. Er zijn ook kinderen waarbij faalangst ontstaat, door steeds maar weer afwijzing en afkeuring op hun doen en laten. Op school, thuis, bij vriendjes, bij sportactiviteiten. Hoe prikkelgevoeliger, hoe sneller de onzekerheid kan toeslaan en dus de angst om het fout te doen of te zijn. Verwachtingen en eisen van anderen, kunnen leiden tot perfect willen doen en zijn en tegelijkertijd bang zijn om te falen.

Passieve of actieve faalangst
Faalangst kun je verdelen in twee groepen. Er zijn kinderen die niet of nauwelijks hun best doen en als gemakzuchtig of lui worden bestempeld, terwijl zij last hebben van passieve faalangst. Zij denken dat hun inspanningen tot niets leiden en laten het dan maar. Een kind met poepproblemen met passieve faalangst, is meestal ongemotiveerd en wil niet (meer) naar de wc gaan en lijkt onverschillig. Maar er zijn ook kinderen die enorm hun best doen en betiteld worden als perfectionist. Zij denken dat hun inzet allesbepalend is voor het resultaat, dus hoe minder het resultaat, hoe meer zij hun best zullen gaan doen. Vasthoudend en geen tijd om los te laten en al helemaal geen tijd om te ontspannen en te poepen. Kinderen met faalangst wijten een (eventueel) succes aan toeval in omstandigheden of geluk, nooit aan zichzelf en eigen kunnen.

Cognitieve, fysieke/motorische en sociale faalangst
Faalangst wordt gezien in drie soorten. Als je kind het in zijn ‘broek doet’ (letterlijk en figuurlijk) voor schoolse taken, zoals een toets of opdracht, is er sprake van cognitieve faalangst. Probeert je kind sporten of creatieve hobby’s te mijden onder het mom van ‘vind ik niet leuk’; grote kans dat je kind last heeft van faalangst op gebied van fysiek, motorisch kunnen. Bij sociale faalangst zie je kinderen die last hebben van angst, tijdens omgang met/reacties van anderen, omdat ze zeker weten dat anderen hem of haar stom vinden of gaan uitlachen. Spreekbeurten zijn een hel en ze gaan liever niet uit spelen of naar verjaardagen, feestjes waar veel anderen zijn. Kinderen met faalangst hebben een negatief zelfbeeld. Ze vinden zichzelf niet oké en zijn ervan overtuigd dat anderen dit ook vinden en denken ook vaak dat zij er niet toe doen.

Poepprobleem, perfectionist en faalangst in huis?
Wanneer jouw kind last heeft van een poepprobleem, is het belangrijk dat je onderliggende of bijkomende faalangst en hieraan verbonden perfectionisme herkent. Geef je kind erkenning, laat zien dat je het rot vindt en er bent voor je kind. Als je bij jezelf bemerkt dat jij een perfectionist met faalangst bent, kun je dit inzetten naar je kind toe. Vertel je kind dat je weet hoe lastig en rot dit kan voelen en dat jullie samen een plan kunnen maken om dit te veranderen. Zeg ook hoe het bij jou goed is gekomen. Is dat (nog) niet zo? Misschien wat acteertalent gebruiken…is voor het goede doel, je kind! Probeer verder positieve woorden te gebruiken, geef complimenten en waardering op inspanning – niet op resultaat! -, dat motiveert en kan het zelfvertrouwen van je kind vergroten. Zeg dat iedereen fouten maakt en dat dit normaal is. Merk je dat je kind situaties wil vermijden, geef dan erkenning maar ga hier niet in mee. Dan bevestig je dat de faalangst terecht is. Leer je kind om te gaan met spanning bij bepaalde situaties en help door te zetten.

Wil je meer ontdekken over andere en bijkomende oorzaken en gevolgen die voorkomen bij poepproblemen? En vooral, wil je weten hoe je zelf het poepprobleem van je kind kan oplossen? Lees hier dan verder.