Rondom de feestdagen in december, moet ik vaak denken aan Martien. We maken in deze donkere dagen ons huis gezellig, familie bij elkaar en samen lekker eten. Voor Martien, 12 jaar, waren alle dagen donker. Zij zat in de shit, letterlijk en figuurlijk. En dat liet zij mij ook weten en zien; hoe ze me aankeek en hoe zij sprak.

In haar korte leventje had Martien al heel wat voor haar kiezen gehad. Op 2-jarige leeftijd gingen haar ouders uit elkaar en bleek dat zij beiden niet voor haar konden zorgen. Zowel vader als moeder namen de benen. En zo kwam Martien eerst terecht bij een tante en na een aantal jaren, toen tante het niet meer trok, vertrok Martien op 6-jarige leeftijd naar oma. Martien had het fijn, totdat oma plotseling overleed toen zij 11 jaar was. Moeder was onvindbaar, maar vader kwam na wat speurwerk weer in beeld. Hij was inmiddels hertrouwd en had een peuter en onlangs een baby gekregen. Hij wilde weer proberen vader te zijn voor Martien.

Martien werd onder toezicht gesteld (OTS) door de kinderrechter en het gezin kreeg ondersteuning van een gezinsvoogd. Vader en stiefmoeder moesten opeens een 11-jarige meisje gaan opvoeden en wisten niet hoe en waar te beginnen. Martien bleek last te hebben van een poepprobleem, vieze broeken, maar niemand kon zeggen hoe lang dit al het geval was. Ook liet zij flink wat gedragsproblemen zien en had zij last van gewrichts/spierklachten. Daarbij was Martien een slimme meid en wist zij goed te manipuleren. Martien had 11 jaar lang op modus overleven gestaan en zou dit niet snel opgeven.

Door de vele veranderingen in haar leven, had er bij Martien geen veilige hechting plaats gevonden. Veranderingen in gezinssituaties en omgevingen hadden er voor gezorgd dat ze onzeker was over haar identiteit, het mogen ‘zijn’ en erbij horen. Martien deed vrolijk en stoer, maar dat was schijn. Zij was op haar hoede, alert en waakzaam en wist niet meer waar of hoe zij zich thuis en veilig moest voelen. Zij ‘scheet in haar broek’ om weggestuurd of weggehaald te worden vanuit een thuissituatie. Ik vond het bijzonder dat Martien mij vertrouwde en haar shit, zorgen, angsten en eenzaamheid met mij deelde.

De vieze broeken hadden te maken met een langdurige onbehandelde verstopping. Laxeermiddelen en een vast poepschema zorgden voor verbetering. Toch was er meer nodig om de ware shit weg te krijgen, want de vieze broeken namen wel af, maar stopten niet. De gezinssituatie bleek het onderliggende probleem te zijn, naast hetgeen dit kind allemaal al had doorgemaakt. Stiefmoeder had een post-natale depressie en vader hield van de fles; beiden leken niet in staat om Martien het veilige en warme nest te bieden dat zij zo nodig had. Integendeel Martien werd behoorlijk belast.

Niet met opzet, maar vanuit wanhoop, onmacht en niet weten en niet kunnen, kreeg Martien de ouderrol toebedeeld. Ze deed de was en boodschappen, verzorgde de peuter en de baby, maakte het huis schoon en moest ook nog op tijd op school zijn. Op school ging het begrijpelijk niet echt lekker. Martien was dan wel slim, maar dat bleek niet uit haar schoolprestaties. Martien zat in de knel, in de shit. In samenspraak met de kinderrechter, Bureau Jeugdzorg en de gezinsvoogd, kreeg het gezin een grotere helpende hand. De vieze broeken verminderden snel en na een tijdje werd het OTS zelfs niet meer verlengd. Martien wilde nog wel in therapie blijven, maar het gezin verhuisde en dat was niet meer mogelijk. Wij namen afscheid en af en toe liet Martien van zich horen via sociale media.

Het is nu jaren later, Martien is volwassen, heeft haar schoolopleiding afgemaakt, studeert en woont sinds kort op zichzelf. Ik schat in dat dit waarschijnlijk het beste voor haar voelt; vertrouwen op en zorgen voor zichzelf, zij weet niet beter. Heb jij of ken jij een kind met poepproblemen en wil jij de onderliggende problemen begrijpen? Dat is meestal de sleutel tot de definitieve oplossing. In de online oudertraining kun je ontdekken, welke uiteenlopende problemen te maken kunnen hebben met het ontstaan of het in stand blijven van een poepprobleem.